Trong hoạt động xuất nhập khẩu, việc lựa chọn mô hình vận chuyển phù hợp không chỉ ảnh hưởng đến chi phí logistics mà còn tác động trực tiếp đến thời gian giao hàng, khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng và hiệu quả kinh doanh. Thực tế, không phải doanh nghiệp nào cũng cần sử dụng dịch vụ giao hàng tận nơi (Door-to-Door). Đối với những đơn vị đã có đối tác hoặc hệ thống logistics tại nước nhập khẩu, việc thuê dịch vụ đến cảng đích thường là giải pháp tối ưu hơn về chi phí và tính linh hoạt.

Đó cũng là lý do Door-to-Port ngày càng được nhiều doanh nghiệp lựa chọn trong vận tải quốc tế. Tuy nhiên, không ít người vẫn nhầm lẫn Door-to-Port với Door-to-Door hoặc cho rằng đây là một điều kiện trong Incoterms. Sự hiểu nhầm này có thể dẫn đến việc lựa chọn sai dịch vụ, phát sinh chi phí ngoài dự kiến hoặc gặp khó khăn trong quá trình giao nhận hàng hóa.

Vậy Door-to-Port là gì? Mô hình vận chuyển này hoạt động như thế nào, có những ưu điểm và hạn chế ra sao, đồng thời khác gì so với Door-to-Door hay Port-to-Port? Trong bài viết dưới đây, A&A Logistics sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm, quy trình vận chuyển, phạm vi trách nhiệm của các bên cũng như những lưu ý quan trọng để lựa chọn hình thức vận chuyển phù hợp với nhu cầu xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.

Door-to-Port là gì?

Trong hoạt động xuất nhập khẩu, doanh nghiệp không phải lúc nào cũng cần thuê đơn vị logistics thực hiện toàn bộ quá trình vận chuyển từ kho người bán đến tận kho người mua. Tùy theo khả năng tổ chức vận tải, hệ thống kho bãi hoặc mạng lưới đại lý tại nước nhập khẩu, nhiều doanh nghiệp chỉ cần nhà vận chuyển đảm nhận một phần của chuỗi logistics.

Đó cũng là lý do Door-to-Port trở thành một trong những mô hình dịch vụ được sử dụng khá phổ biến trong vận tải quốc tế.

Door-to-Port là hình thức vận chuyển mà đơn vị logistics hoặc người bán chịu trách nhiệm nhận hàng tại địa điểm của người gửi (Door) và vận chuyển đến cảng đích được chỉ định (Port). Sau khi hàng cập cảng, người mua hoặc đại lý của họ sẽ tiếp nhận, hoàn tất thủ tục nhập khẩu, thanh toán các chi phí phát sinh tại cảng và tổ chức vận chuyển về kho cuối cùng.

Nói một cách đơn giản, Door-to-Port chỉ bao gồm chặng vận chuyển từ cửa kho người bán đến cảng đến, còn các công đoạn sau cảng sẽ do người nhận tự xử lý.

Ví dụ, một doanh nghiệp tại Bình Dương xuất khẩu đồ gỗ sang Nhật Bản theo hình thức Door-to-Port. Đơn vị logistics sẽ đến lấy hàng tại nhà máy ở Bình Dương, vận chuyển ra cảng Cát Lái, thực hiện thủ tục xuất khẩu, vận chuyển bằng đường biển đến cảng Yokohama. Khi container cập cảng Yokohama, doanh nghiệp nhập khẩu tại Nhật sẽ tự làm thủ tục hải quan, nộp thuế nhập khẩu và thuê xe đưa hàng về kho.

Chính vì phạm vi dịch vụ dừng lại tại cảng đích nên Door-to-Port thường có chi phí thấp hơn so với Door-to-Door, đồng thời tạo sự chủ động cho người mua trong việc lựa chọn đơn vị khai thuê hải quan và vận tải nội địa tại quốc gia nhập khẩu.

Lưu ý: Door-to-Port là mô hình cung cấp dịch vụ logistics, không phải là một điều kiện giao hàng trong Incoterms. Đây là điểm mà nhiều doanh nghiệp mới tham gia xuất nhập khẩu thường nhầm lẫn.

Quy trình vận chuyển Door-to-Port diễn ra như thế nào?

Mặc dù phạm vi dịch vụ chỉ kết thúc tại cảng đích, quy trình Door-to-Port vẫn bao gồm nhiều công đoạn quan trọng nhằm đảm bảo hàng hóa được vận chuyển an toàn và đúng lịch trình.

Bước 1: Tiếp nhận yêu cầu vận chuyển

Doanh nghiệp xuất khẩu cung cấp các thông tin cơ bản như:

• Chủng loại hàng hóa
• Khối lượng và kích thước
• Địa điểm lấy hàng
• Cảng đi
• Cảng đến
• Thời gian giao hàng mong muốn
• Điều kiện thương mại trong hợp đồng

Từ những thông tin này, đơn vị logistics sẽ lựa chọn tuyến vận chuyển, hãng tàu hoặc hãng hàng không phù hợp và gửi báo giá.

Bước 2: Nhận hàng tại kho người gửi

Sau khi hai bên thống nhất kế hoạch vận chuyển, xe tải hoặc container sẽ đến địa điểm của người bán để nhận hàng.

Ở giai đoạn này, doanh nghiệp logistics thường hỗ trợ:

• Kiểm tra tình trạng hàng hóa.
• Đóng gói nếu khách hàng có nhu cầu.
• Niêm phong container.
• Cân trọng lượng.
• Kiểm tra chứng từ trước khi xuất khẩu.

Việc lấy hàng tận nơi giúp doanh nghiệp xuất khẩu không cần tự vận chuyển hàng ra cảng, đồng thời hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình trung chuyển.

Bước 3: Vận chuyển nội địa đến cảng xuất khẩu

Hàng hóa được vận chuyển từ nhà máy hoặc kho của người bán đến cảng biển hoặc sân bay quốc tế.

Trong giai đoạn này, đơn vị logistics sẽ phối hợp với cảng, depot hoặc ICD để sắp xếp lịch hạ container, đồng thời chuẩn bị hồ sơ cần thiết cho quá trình thông quan xuất khẩu.

Nếu vận chuyển bằng container nguyên (FCL), container sẽ được niêm phong ngay từ điểm lấy hàng. Với hàng lẻ (LCL), hàng hóa sẽ được đưa đến kho CFS để gom chung với các lô hàng khác trước khi xuất khẩu.

Bước 4: Thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu

Đây là một trong những công đoạn quan trọng nhất của dịch vụ Door-to-Port.

Đơn vị logistics hoặc đại lý khai thuê hải quan sẽ thay mặt doanh nghiệp thực hiện các nghiệp vụ như:

• Khai báo hải quan điện tử.
• Chuẩn bị chứng từ xuất khẩu.
• Xin giấy phép chuyên ngành (nếu có).
• Kiểm hóa theo yêu cầu của cơ quan hải quan.
• Hoàn tất thủ tục thông quan.

Sau khi được thông quan, container sẽ được đưa lên tàu theo đúng lịch trình đã đặt.

Bước 5: Vận chuyển quốc tế

Hàng hóa được vận chuyển bằng đường biển, đường hàng không hoặc kết hợp nhiều phương thức khác nhau đến cảng đích.

Trong suốt quá trình này, doanh nghiệp có thể theo dõi hành trình thông qua hệ thống tracking của hãng tàu hoặc đơn vị logistics để chủ động kế hoạch giao nhận.

Bước 6: Giao hàng tại cảng đến

Khi tàu cập cảng, trách nhiệm của đơn vị Door-to-Port cơ bản hoàn thành.

Người mua sẽ tiếp tục thực hiện các công việc còn lại như:

• Làm thủ tục nhập khẩu.
• Thanh toán thuế và phí.
• Nhận lệnh giao hàng.
• Kéo container khỏi cảng.
• Vận chuyển về kho.

Đây cũng chính là điểm khác biệt lớn nhất giữa Door-to-Port và Door-to-Door. Với Door-to-Door, đơn vị logistics sẽ tiếp tục xử lý toàn bộ các công đoạn sau khi hàng cập cảng cho đến khi giao tận kho của người nhận.

Door-to-Port phù hợp với những doanh nghiệp nào?

Không phải mọi lô hàng xuất nhập khẩu đều nên sử dụng dịch vụ Door-to-Port. Trên thực tế, đây là mô hình đặc biệt phù hợp với các doanh nghiệp đã có kinh nghiệm giao dịch quốc tế hoặc sở hữu mạng lưới logistics tại nước nhập khẩu.

Nếu người mua đã có đội ngũ khai báo hải quan, đơn vị vận tải nội địa và kho bãi tại quốc gia đến, việc chỉ thuê dịch vụ vận chuyển đến cảng sẽ giúp tiết kiệm đáng kể chi phí so với việc thuê trọn gói Door-to-Door.

Ngược lại, với những doanh nghiệp lần đầu nhập khẩu hoặc chưa có đối tác logistics ở nước ngoài, Door-to-Port có thể khiến việc nhận hàng trở nên phức tạp hơn do phải tự xử lý toàn bộ các thủ tục sau khi hàng cập cảng.

Thông thường, Door-to-Port được lựa chọn trong các trường hợp như:

• Doanh nghiệp nhập khẩu đã có forwarder hoặc đại lý logistics tại nước đến.
• Công ty đa quốc gia có chi nhánh hoặc kho hàng ở quốc gia nhập khẩu.
• Doanh nghiệp muốn chủ động lựa chọn đơn vị khai thuê hải quan để tối ưu chi phí.
• Các lô hàng có giá trị lớn, cần kiểm soát chặt chẽ quy trình giao nhận tại cảng đích.
• Hàng hóa thường xuyên vận chuyển theo tuyến cố định, giúp doanh nghiệp dễ dàng xây dựng mạng lưới logistics riêng.

Ví dụ, một doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu thủy sản sang Hàn Quốc mỗi tuần. Đối tác Hàn Quốc đã ký hợp đồng dài hạn với một công ty logistics nội địa chịu trách nhiệm thông quan và giao hàng đến kho. Trong trường hợp này, sử dụng Door-to-Port sẽ tiết kiệm hơn so với việc thuê Door-to-Door vì tránh được việc chi trả hai lần cho cùng một dịch vụ.

Ưu điểm của Door-to-Port

Mặc dù không phải là dịch vụ “trọn gói”, Door-to-Port vẫn được nhiều doanh nghiệp lựa chọn nhờ khả năng tối ưu chi phí và tăng quyền chủ động trong chuỗi cung ứng.

Tiết kiệm chi phí logistics

Đây là lợi ích lớn nhất của Door-to-Port.

Do phạm vi dịch vụ kết thúc tại cảng đích nên doanh nghiệp không phải trả thêm các khoản chi phí cho vận chuyển nội địa tại nước nhập khẩu, khai báo hải quan nhập khẩu hoặc giao hàng tận kho.

Nếu người mua đã có sẵn đối tác logistics địa phương với mức giá cạnh tranh, tổng chi phí có thể thấp hơn đáng kể so với việc sử dụng Door-to-Door.

Chủ động lựa chọn đối tác tại nước nhập khẩu

Mỗi quốc gia đều có quy định hải quan, mức phí cảng và mạng lưới vận tải khác nhau.

Door-to-Port cho phép doanh nghiệp tự lựa chọn:

• Đơn vị khai thuê hải quan.
• Công ty vận tải nội địa.
• Kho ngoại quan.
• Đơn vị kéo container.
• Đối tác giao hàng cuối cùng.

Điều này đặc biệt hữu ích với các doanh nghiệp đã xây dựng hệ sinh thái logistics tại thị trường xuất khẩu.

Linh hoạt trong quản lý chuỗi cung ứng

Một số doanh nghiệp không muốn phụ thuộc hoàn toàn vào một đơn vị logistics.

Thay vì giao toàn bộ quy trình cho một nhà cung cấp, họ chia thành nhiều giai đoạn:

• Forwarder quốc tế phụ trách vận chuyển.
• Đại lý địa phương phụ trách thông quan.
• Đơn vị vận tải nội địa chịu trách nhiệm giao hàng.

Cách làm này giúp doanh nghiệp dễ dàng thay đổi từng mắt xích khi cần mà không ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi cung ứng.

Dễ tối ưu chi phí nhập khẩu

Ở nhiều quốc gia, mức phí vận chuyển nội địa có sự chênh lệch lớn giữa các nhà cung cấp.

Nếu doanh nghiệp tự lựa chọn được đơn vị vận tải với mức giá tốt hơn, tổng chi phí logistics sẽ giảm đáng kể.

Đây là một trong những lý do khiến nhiều tập đoàn lớn hiếm khi sử dụng Door-to-Door cho toàn bộ lô hàng.

Hạn chế của Door-to-Port

Bên cạnh những lợi ích, Door-to-Port cũng tồn tại một số hạn chế mà doanh nghiệp cần cân nhắc trước khi lựa chọn.

Người mua phải tự xử lý thủ tục nhập khẩu

Sau khi hàng cập cảng, toàn bộ trách nhiệm sẽ thuộc về người nhận.

Điều này bao gồm:

• Khai báo hải quan nhập khẩu.
• Xin giấy phép chuyên ngành (nếu có).
• Thanh toán thuế nhập khẩu.
• Thanh toán VAT.
• Thanh toán phí lưu container.
• Thanh toán phí lưu bãi.
• Thuê xe kéo container.
• Vận chuyển hàng về kho.

Nếu thiếu kinh nghiệm, doanh nghiệp rất dễ phát sinh thêm chi phí.

Nguy cơ phát sinh phí lưu container và lưu bãi

Đây là khoản chi phí mà rất nhiều doanh nghiệp mới thường bỏ sót.

Nếu không hoàn thành thủ tục nhập khẩu đúng thời hạn, container có thể phát sinh:

• Demurrage (phí lưu container tại cảng).
• Detention (phí giữ container ngoài cảng).
• Storage (phí lưu bãi).

Các khoản phí này có thể tăng rất nhanh nếu hàng bị chậm thông quan, đặc biệt tại các cảng lớn trong mùa cao điểm.

Cần có đối tác logistics tại nước đến

Door-to-Port chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp đã chuẩn bị sẵn:

• Đơn vị khai thuê hải quan.
• Công ty vận tải nội địa.
• Kho hàng.
• Nhân sự xử lý chứng từ.

Nếu chưa có mạng lưới này, doanh nghiệp có thể mất nhiều thời gian tìm kiếm nhà cung cấp sau khi hàng cập cảng.

So sánh Door-to-Port và Door-to-Door

Có thể thấy, Door-to-Door mang lại sự thuận tiện hơn vì nhà cung cấp logistics chịu trách nhiệm gần như toàn bộ quá trình vận chuyển. Trong khi đó, Door-to-Port giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn các công đoạn sau khi hàng đến cảng và có cơ hội tối ưu chi phí nếu đã có hệ thống logistics tại nước nhập khẩu.

So sánh Door-to-Port và Port-to-Port

Hai khái niệm này cũng thường bị nhầm lẫn.

Door-to-Port bắt đầu từ kho của người bán và kết thúc tại cảng đích.

Trong khi đó, Port-to-Port chỉ bao gồm chặng vận chuyển quốc tế giữa hai cảng. Người gửi phải tự đưa hàng ra cảng xuất khẩu, còn người nhận cũng phải tự lấy hàng từ cảng nhập khẩu.

Nói cách khác, Door-to-Port mở rộng thêm dịch vụ vận chuyển nội địa tại nước xuất khẩu, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và giảm khối lượng công việc ở đầu xuất khẩu.

Door-to-Port có phải là một điều kiện Incoterms không?

Đây là một trong những câu hỏi được nhiều doanh nghiệp mới tham gia xuất nhập khẩu quan tâm.

Câu trả lời là: Không.

Door-to-Port không phải là điều kiện giao hàng trong Incoterms® 2020 do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành. Thay vào đó, đây là một mô hình dịch vụ logistics, mô tả phạm vi công việc mà đơn vị vận chuyển sẽ thực hiện.

Nói cách khác, Door-to-Port chỉ cho biết hàng hóa được nhận từ kho người gửi và giao đến cảng đích, còn việc phân chia chi phí, rủi ro và trách nhiệm giữa người bán và người mua vẫn phụ thuộc vào điều kiện Incoterms được hai bên thỏa thuận trong hợp đồng.

Ví dụ:

• Nếu hợp đồng sử dụng điều kiện CIF, người bán chịu chi phí vận chuyển và mua bảo hiểm đến cảng đích. Đơn vị logistics vẫn có thể cung cấp dịch vụ Door-to-Port bằng cách nhận hàng tại kho người bán và vận chuyển đến cảng đến.
• Với điều kiện FOB, người bán chịu trách nhiệm đến khi hàng được xếp lên tàu tại cảng đi. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn có thể thuê dịch vụ Door-to-Port để thực hiện việc lấy hàng từ kho và đưa ra cảng xuất khẩu.

Điều này cho thấy Incoterms quy định trách nhiệm pháp lý giữa người mua và người bán, còn Door-to-Port mô tả phạm vi dịch vụ của đơn vị logistics. Hai khái niệm này có thể kết hợp với nhau nhưng không thay thế cho nhau.

Những lưu ý quan trọng khi sử dụng dịch vụ Door-to-Port

Để quá trình vận chuyển diễn ra thuận lợi và hạn chế phát sinh chi phí ngoài dự kiến, doanh nghiệp nên lưu ý một số vấn đề sau.

Xác định rõ các khoản chi phí đã bao gồm trong báo giá

Mỗi đơn vị logistics có cách xây dựng báo giá khác nhau. Có đơn vị chỉ bao gồm cước vận chuyển quốc tế, trong khi đơn vị khác đã tính cả chi phí lấy hàng tại kho, vận chuyển nội địa và thủ tục xuất khẩu.

Do đó, trước khi ký hợp đồng, doanh nghiệp nên yêu cầu báo giá thể hiện rõ:

• Chi phí lấy hàng tại kho.
• Cước vận chuyển nội địa.
• Phí làm thủ tục hải quan xuất khẩu.
• Cước vận chuyển quốc tế.
• Các phụ phí của hãng tàu hoặc hãng hàng không.
• Chi phí kết thúc tại cảng đích.

Việc làm rõ ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp tránh các khoản phụ phí phát sinh không mong muốn.

Chuẩn bị đầy đủ chứng từ xuất khẩu

Bộ chứng từ đầy đủ sẽ giúp quá trình thông quan diễn ra nhanh chóng và hạn chế nguy cơ hàng bị giữ tại cảng.

Tùy từng loại hàng hóa, doanh nghiệp có thể cần chuẩn bị:

• Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract).
• Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice).
• Phiếu đóng gói (Packing List).
• Vận đơn (Bill of Lading hoặc Air Waybill).
• Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) nếu được hưởng ưu đãi thuế quan.
• Giấy phép xuất khẩu hoặc các chứng từ chuyên ngành (nếu có).

Ngoài ra, cần kiểm tra kỹ sự thống nhất giữa các chứng từ để tránh sai lệch về tên hàng, số lượng, trọng lượng hoặc mã HS.

Theo dõi lịch trình vận chuyển

Mặc dù đơn vị logistics chịu trách nhiệm vận chuyển đến cảng đích, doanh nghiệp vẫn nên thường xuyên theo dõi lịch trình của lô hàng.

Việc cập nhật sớm thời gian tàu đến (ETA) giúp người mua:

• Chủ động chuẩn bị hồ sơ nhập khẩu.
• Đặt lịch khai báo hải quan.
• Sắp xếp phương tiện nhận hàng.
• Hạn chế phát sinh phí lưu container và lưu bãi.

Lựa chọn đơn vị logistics có kinh nghiệm

Một đối tác logistics uy tín không chỉ đảm bảo hàng hóa được vận chuyển đúng tiến độ mà còn hỗ trợ doanh nghiệp xử lý các tình huống phát sinh như thay đổi lịch tàu, thiếu chứng từ hoặc kiểm hóa.

Khi lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ Door-to-Port, doanh nghiệp nên cân nhắc các tiêu chí như:

• Kinh nghiệm trên tuyến vận chuyển.
• Mạng lưới đại lý quốc tế.
• Khả năng hỗ trợ thủ tục hải quan.
• Hệ thống theo dõi lô hàng.
• Minh bạch về chi phí và phụ phí.

Câu hỏi thường gặp về Door-to-Port (FAQ)

1. Door-to-Port và Door-to-Door khác nhau như thế nào?

Door-to-Port chỉ vận chuyển hàng từ kho người bán đến cảng đích, trong khi Door-to-Door tiếp tục giao hàng đến tận kho hoặc địa chỉ của người nhận.

2. Door-to-Port có bao gồm thủ tục hải quan nhập khẩu không?

Thông thường không. Sau khi hàng đến cảng đích, người mua sẽ chịu trách nhiệm làm thủ tục nhập khẩu, nộp thuế và nhận hàng.

3. Door-to-Port có phù hợp với doanh nghiệp mới không?

Nếu doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm hoặc chưa có đối tác logistics tại nước nhập khẩu, Door-to-Door thường là lựa chọn phù hợp hơn vì giúp đơn giản hóa quy trình nhận hàng.

4. Door-to-Port có áp dụng cho vận chuyển hàng không không?

Có. Mô hình này không chỉ áp dụng cho vận tải biển mà còn được sử dụng trong vận tải hàng không và vận tải đa phương thức. Điểm kết thúc của dịch vụ sẽ là sân bay hoặc cảng được chỉ định.

5. Doanh nghiệp nào nên sử dụng Door-to-Port?

Door-to-Port phù hợp với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường xuyên, đã có đại lý hoặc chi nhánh tại nước nhập khẩu và muốn chủ động kiểm soát các công đoạn sau khi hàng đến cảng.

6. Door-to-Port có giúp tiết kiệm chi phí không?

Trong nhiều trường hợp, có. Nếu người mua đã có sẵn đối tác khai thuê hải quan và vận tải nội địa với mức giá cạnh tranh, tổng chi phí logistics có thể thấp hơn so với việc sử dụng dịch vụ Door-to-Door.

Kết luận

Door-to-Port là mô hình vận chuyển quốc tế trong đó đơn vị logistics nhận hàng tại địa điểm của người gửi và giao đến cảng đích theo thỏa thuận. Đây là lựa chọn phù hợp với các doanh nghiệp muốn tối ưu chi phí, chủ động quản lý chuỗi cung ứng và đã có kinh nghiệm xử lý các thủ tục nhập khẩu tại nước đến.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả dịch vụ này, doanh nghiệp cần hiểu rõ phạm vi trách nhiệm của từng bên, chuẩn bị đầy đủ chứng từ và phối hợp chặt chẽ với đơn vị logistics cũng như đối tác tại cảng đích. Việc lựa chọn đúng mô hình vận chuyển ngay từ đầu sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro, kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu.