Trong hoạt động xuất nhập khẩu, không phải lúc nào doanh nghiệp cũng có đủ lượng hàng hóa lớn để xếp đầy một container 20 feet hay 40 feet. Nếu chấp nhận đi nguyên container (FCL) khi hàng quá ít, doanh nghiệp sẽ phải gánh chịu chi phí “vận chuyển khoảng trống” cực kỳ lãng phí.
Đó là lý do dịch vụ gửi hàng lẻ LCL (Less than Container Load) ra đời. Vậy hàng lẻ LCL là gì? Quy trình gom hàng lẻ diễn ra như thế nào và doanh nghiệp cần lưu ý những gì để tối ưu chi phí? Hãy cùng chuyên gia AALog bóc tách toàn diện ngay sau đây.
1. Khái Niệm Hàng Lẻ LCL Logistics Là Gì?
LCL (Less than Container Load) dịch sang tiếng Việt là Hàng lẻ hoặc Hàng đóng ghép. Đây là thuật ngữ dùng trong ngành logistics để chỉ những lô hàng có khối lượng hoặc thể tích nhỏ, không đủ để xếp đầy một container (FCL – Full Container Load).
Để tối ưu chi phí, các lô hàng lẻ của nhiều chủ hàng (Shipper) khác nhau, có cùng tuyến đường vận chuyển, sẽ được tập kết lại và đóng chung vào một container. Quá trình này được gọi là Gom hàng (Consolidation) và người thực hiện dịch vụ này được gọi là Consolidator (Master Forwarder).
Ví dụ thực tế: Doanh nghiệp A cần xuất khẩu 3 $m^3$ hàng đi Hamburg (Đức). Doanh nghiệp B cần xuất 5 $m^3$ cũng đi Hamburg. Công ty Forwarder sẽ đứng ra nhận cả 2 lô hàng này, gom thêm hàng của các bên khác cho đủ không gian 1 container 20 feet (khoảng 28 – 30 $m^3$) rồi mới tiến hành xuất khẩu.
2. Các Chủ Thể Tham Gia Vào Chuỗi Vận Chuyển Hàng Lẻ LCL
Khác với hàng nguyên cont (FCL) chủ hàng làm việc trực tiếp với hãng tàu, quy trình LCL phức tạp hơn với sự tham gia của các bên:
Shipper (Người gửi hàng): Các doanh nghiệp có nhu cầu gửi hàng lẻ.
Consolidator (Người gom hàng): Là các công ty Forwarder chuyên tuyến. Họ đứng ra thuê nguyên container của hãng tàu, sau đó bán lại không gian container cho các Shipper gửi hàng lẻ.
Carrier (Người chuyên chở/Hãng tàu): Bên thực hiện vận chuyển container từ cảng đi đến cảng đích (Ví dụ: Maersk, ONE, Cosco, MSC…).
Consignee (Người nhận hàng): Người tiếp nhận lô hàng lẻ tại cảng đích.
3. Quy Trình Vận Hành Một Lô Hàng Lẻ LCL Quốc Tế
Một chu trình vận chuyển hàng LCL chuẩn chỉnh từ Kho đến Kho (Door-to-Door) sẽ trải qua các bước nghiêm ngặt sau:
Bước 1: Người gửi hàng (Shipper) vận chuyển hàng đến kho CFS
Shipper làm thủ tục hải quan xuất khẩu và tự vận chuyển lô hàng lẻ của mình đến kho CFS (Container Freight Station – Kho tập kết hàng lẻ) do bên forwarder/consolidator chỉ định.
Bước 2: Tiến hành gom hàng và đóng container (Consolidation)
Tại kho CFS, người gom hàng sẽ tiến hành kiểm tra tình trạng bao bì, đo đạc lại kích thước, thể tích (CBM) và trọng lượng thực tế. Sau đó, họ sẽ phân loại và sắp xếp đóng ghép các lô hàng lẻ của nhiều chủ hàng vào cùng một container sao cho an toàn và tối ưu diện tích nhất.
Bước 3: Vận chuyển container ra cảng xếp hàng (POL)
Sau khi container được đóng đầy và kẹp chì (Seal), bên gom hàng sẽ kéo container ra bãi cảng (CY) để làm thủ tục bốc lên tàu biển và vận chuyển sang nước nhập khẩu.
Bước 4: Khai thác container tại kho CFS cảng đích (De-consolidation)
Khi tàu cập cảng đích, container sẽ được kéo về kho CFS tại nước nhập khẩu. Người gom hàng tại cảng đích sẽ tiến hành dỡ container (Unstuffing), phân tách từng lô hàng lẻ về các khu vực riêng biệt dựa theo vận đơn.
Bước 5: Người nhận hàng (Consignee) lấy hàng
Bên gom hàng gửi Thông báo hàng đến (Arrival Notice) cho người nhận. Consignee mang bộ chứng từ nhận hàng (gồm House Bill of Lading, Giấy giới thiệu…) đến kho CFS, làm thủ tục hải quan nhập khẩu, đóng các chi phí bến bãi (Local charges) và kéo hàng về kho của mình.
4. So Sánh Ưu Điểm Và Nhược Điểm Của Phương Thức LCL
Doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ các mặt lợi – hại của LCL để đưa ra bài toán chi phí hợp lý:
4.1. Ưu điểm vượt trội
Tiết kiệm chi phí tối đa: Doanh nghiệp chỉ phải trả tiền cho đúng phần diện tích/thể tích ($m^3$) mà hàng hóa chiếm dụng trong container, không phải trả tiền cho toàn bộ container.
Linh hoạt dòng vốn: Thay vì phải tích lũy đủ số lượng hàng lớn để đi nguyên cont (gây đọng vốn, tốn chi phí lưu kho bãi), doanh nghiệp có thể sản xuất đến đâu, xuất khẩu ngay đến đó bằng hàng lẻ.
Tối ưu hóa Logistics cho doanh nghiệp SME: Rất phù hợp với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hoặc các đơn hàng mẫu, đơn hàng thử nghiệm thị trường.
4.2. Nhược điểm cần lưu ý
Thời gian vận chuyển lâu hơn FCL: Đi hàng LCL mất thêm thời gian gom hàng, chờ đóng cont tại cảng đi và thời gian dỡ cont, phân tách hàng tại cảng đích (thường mất thêm từ 3 – 5 ngày so với FCL).
Rủi ro hư hỏng, thất lạc cao hơn: Do hàng hóa của bạn đóng chung với hàng của người khác (có thể là chất lỏng, hàng có mùi, hàng sắc nhọn…), nếu việc chèn lót (dunage) không tốt hoặc tính chất hàng xung khắc nhau sẽ rất dễ gây ảnh hưởng chéo.
Phí local charges tại cảng lẻ thường cao: Tính theo đơn vị mỗi khối hàng ($m^3$), tổng chi phí local charges (phí CFS, THC, D/O…) của hàng lẻ đôi khi cộng lại khá cao nếu lô hàng của bạn có số khối lấp lửng (ví dụ từ 14 – 15 $m^3$ trở lên thì nên cân nhắc đi cont 20 feet luôn).
5. Cách Tính Chi Phí Vận Chuyển Hàng Lẻ LCL (Khái niệm Trọng lượng tính cước – Chargeable Weight)
Trong LCL, giá cước vận chuyển (Ocean Freight) được tính dựa trên Mức giá nào cao hơn giữa Trọng lượng thực tế và Thể tích của lô hàng. Công thức quy đổi chuẩn quốc tế của đường biển là:
Nếu lô hàng có $1\text{ } m^3$ nặng dưới 1 tấn $\rightarrow$ Hàng nhẹ, tính cước theo Thể tích (CBM).
Nếu lô hàng có $1\text{ } m^3$ nặng trên 1 tấn $\rightarrow$ Hàng nặng, tính cước theo Trọng lượng (Tấn).
Bảng Tra Cứu Sự Khác Biệt Giữa Hàng LCL Và Hàng FCL
| Tiêu chí so sánh | Hàng lẻ LCL (Less than Container Load) | Hàng nguyên FCL (Full Container Load) |
| Quy mô lô hàng | Khối lượng nhỏ, không đủ xếp đầy 1 cont. | Khối lượng lớn, đủ hoặc muốn đi riêng 1 cont. |
| Trách nhiệm đóng hàng | Forwarder/Người gom hàng thực hiện tại kho CFS. | Chủ hàng (Shipper) tự đóng tại kho riêng hoặc bãi cảng. |
| Loại vận đơn (Bill of Lading) | Thường nhận House Bill (HBL) từ Forwarder. | Thường nhận Master Bill (MBL) trực tiếp từ Hãng tàu. |
| Chi phí phụ trách | Tính theo đơn vị CBM (Khối) hoặc Tấn. | Tính trọn gói trên mỗi đơn vị Container (Per cont). |
| Rủi ro phối hàng | Có (đóng chung với nhiều loại hàng khác). | Không (hoàn toàn biệt lập trong cont riêng). |
6. Những Lưu Ý “Vàng” Khi Đóng Gói Và Ký Hợp Đồng Hàng LCL
Đóng gói (Packing) cực kỳ nghiêm ngặt: Hàng LCL sẽ bị bốc xếp, di chuyển qua lại nhiều lần tại kho CFS. Do đó, hãy sử dụng thùng carton dày, đóng pallet gỗ (bắt buộc khử trùng nếu đi Mỹ, Âu), quấn màng co PE kỹ lưỡng để tránh ẩm mốc và va đập.
Đánh mã ký hiệu (Shipping Mark) rõ ràng: Vì đóng chung một container với hàng chục chủ hàng khác, lô hàng của bạn bắt buộc phải dán Shipping Mark rõ ràng ở các mặt bên của kiện hàng (Ghi rõ: Tên người nhận, số hợp đồng, số kiện, nước đến…). Thiếu Shipping Mark rất dễ dẫn đến việc thất lạc hàng hoặc giao nhầm hàng tại kho CFS đích.
Kiểm tra kỹ các mức thuế và phí local charges chặng đích: Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu theo điều kiện nhóm C (CFR, CIF) thấy cước biển LCL rất rẻ (thậm chí có những tuyến cước biển bằng 0 hoặc âm), nhưng khi hàng đến cảng đích, người mua (Consignee) phải trả mức phí CFS và local charges cực kỳ “chát” do Forwarder đầu cảng đi cấu kết với đầu cảng đích ép phí. Hãy kiểm tra trước bảng phí chặng đích để bảo vệ uy tín với đối tác mua hàng.
Hy vọng bài viết chuyên sâu về LCL Logistics này đã cung cấp đầy đủ hành trang kiến thức thực tế giúp doanh nghiệp của bạn tối ưu hóa dòng hàng lẻ một cách an toàn và tiết kiệm nhất. Nếu bạn cần tư vấn về lịch trình hoặc cách tính giá cước LCL cho từng tuyến cụ thể, hãy để lại ý kiến dưới phần bình luận nhé!