Ngành Logistics không chỉ có vận chuyển hàng hóa hay làm việc tại kho. Phía sau một lô hàng được giao đúng thời gian là cả một hệ thống nhân sự đảm nhiệm từ chứng từ, khai báo hải quan, điều phối vận tải, kho bãi, chăm sóc khách hàng cho đến kinh doanh và quản lý chuỗi cung ứng.
Chính vì vậy, khi tìm hiểu về vị trí công việc trong ngành Logistics, nhiều bạn sinh viên hoặc người mới bắt đầu thường không biết nên lựa chọn hướng nào. Có người thích công việc văn phòng, có người thích giao tiếp với khách hàng, cũng có người phù hợp với công việc hiện trường hoặc phân tích dữ liệu.
Bài viết dưới đây A&A Logistics sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn về các vị trí phổ biến trong ngành Logistics, công việc chính, yêu cầu kỹ năng và hướng phát triển của từng vị trí.
1. Tổng quan về các vị trí công việc trong ngành Logistics
Logistics bao gồm nhiều hoạt động liên quan đến việc lập kế hoạch, tổ chức và kiểm soát dòng chảy của hàng hóa, thông tin từ điểm xuất phát đến nơi tiêu thụ. Vì vậy, cơ hội việc làm trong ngành cũng trải rộng trên nhiều bộ phận khác nhau.
Theo cách phân chia thực tế, có thể hình dung các vị trí công việc trong ngành Logistics thành một số nhóm lớn:
- Nhóm vận hành: kho, điều phối vận tải, giao nhận hiện trường.
- Nhóm chứng từ và nghiệp vụ: Documentation, Import – Export, khai báo hải quan.
- Nhóm dịch vụ khách hàng: Customer Service.
- Nhóm kinh doanh: Sales Logistics.
- Nhóm mua hàng và cung ứng: Purchasing, Procurement.
- Nhóm quản lý: Warehouse Manager, Logistics Manager, Supply Chain Manager.
Điểm đáng chú ý là các vị trí này có sự liên kết rất chặt chẽ. Một nhân viên chứng từ có thể phải phối hợp với Operations, Sales và Customer Service; trong khi một người làm Supply Chain lại cần hiểu cách vận hành của nhiều bộ phận cùng lúc.
2. Nhân viên kho – Warehouse Staff
Nhân viên kho là một trong những vị trí phổ biến và cũng là điểm khởi đầu tương đối phù hợp với người mới bước vào ngành Logistics.
Công việc thường liên quan đến tiếp nhận hàng hóa, kiểm đếm, sắp xếp hàng trong kho, picking, packing, xuất hàng và kiểm kê tồn kho.
Ngoài sức khỏe và sự cẩn thận, nhân viên kho ngày càng cần làm quen với các phần mềm quản lý kho, máy quét mã vạch và quy trình quản lý tồn kho.
Đây là vị trí phù hợp với những người thích công việc thực tế, có tính kỷ luật và không ngại làm việc trong môi trường kho bãi.
Sau một thời gian tích lũy kinh nghiệm, nhân viên kho có thể phát triển lên các vị trí như Warehouse Supervisor hoặc Warehouse Manager.
3. Nhân viên giao nhận hiện trường – Operations Staff
Nếu nhân viên kho làm việc chủ yếu tại kho thì nhân viên Operations lại thường xuyên phải di chuyển và làm việc trực tiếp tại cảng, sân bay, kho hàng hoặc các địa điểm liên quan đến lô hàng.
Công việc có thể bao gồm:
- Làm thủ tục giao nhận hàng hóa.
- Phối hợp với cảng, kho, hãng tàu, hãng hàng không và các bên liên quan.
- Theo dõi quá trình đóng, rút hoặc giao nhận container.
- Hỗ trợ xử lý các vấn đề phát sinh tại hiện trường.
- Phối hợp thực hiện các thủ tục hải quan theo phân công.
Đây là công việc khá phù hợp với những người năng động, thích di chuyển và có khả năng xử lý tình huống nhanh.
Operations cũng là vị trí giúp người mới hiểu rất rõ hàng hóa thực tế di chuyển như thế nào trong một lô hàng xuất nhập khẩu.
4. Nhân viên chứng từ – Documentation Staff
Documentation là một trong những vị trí công việc trong ngành Logistics được nhiều doanh nghiệp tuyển dụng.
Nếu Operations trực tiếp xử lý công việc bên ngoài thì Documentation thường đứng phía sau để chuẩn bị và kiểm soát hồ sơ.
Một số chứng từ thường xuyên phải xử lý gồm:
- Bill of Lading (B/L).
- Commercial Invoice.
- Packing List.
- C/O.
- Booking.
- Arrival Notice.
- Các chứng từ liên quan đến xuất nhập khẩu và vận chuyển.
Đặc thù của công việc này là yêu cầu độ chính xác cao. Một lỗi nhỏ về tên hàng, số lượng, thông tin người gửi, người nhận hoặc các thông tin trên chứng từ cũng có thể khiến quá trình xử lý lô hàng gặp vấn đề.
Vì vậy, người làm Docs cần cẩn thận, có khả năng kiểm tra thông tin tốt, sử dụng thành thạo Excel và có khả năng đọc hiểu tiếng Anh chuyên ngành.
5. Nhân viên Customer Service – CUS
Customer Service Logistics là vị trí đóng vai trò kết nối giữa doanh nghiệp logistics và khách hàng.
Nhân viên CUS thường tiếp nhận yêu cầu, cập nhật tình trạng lô hàng, theo dõi tiến độ giao nhận và phối hợp với các bộ phận liên quan để giải quyết vấn đề cho khách hàng.
Ví dụ, khi một lô hàng bị delay, khách hàng có thể liên hệ CUS để biết nguyên nhân, thời gian dự kiến và phương án xử lý.
Do đó, người làm CUS không chỉ cần hiểu nghiệp vụ Logistics mà còn cần kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống và quản lý công việc tốt.
Đây là lựa chọn phù hợp với những người thích môi trường văn phòng nhưng vẫn muốn làm việc trực tiếp với khách hàng.
6. Nhân viên kinh doanh Logistics – Sales Logistics
Sales Logistics là vị trí có tính thương mại rõ rệt. Công việc không chỉ đơn giản là tìm khách hàng mà còn phải hiểu nhu cầu vận chuyển và đưa ra giải pháp phù hợp.
Sales Logistics có thể tìm kiếm khách hàng có nhu cầu:
- Vận chuyển quốc tế.
- Vận chuyển nội địa.
- Dịch vụ khai báo hải quan.
- Kho bãi.
- FCL/LCL.
- Air Freight.
- Các dịch vụ Logistics khác.
Một Sales Logistics giỏi cần hiểu nghiệp vụ để có thể tư vấn cho khách hàng chứ không chỉ tập trung vào việc báo giá.
Đây là vị trí có tiềm năng phát triển thu nhập tốt nhưng cũng có áp lực về doanh số và khả năng duy trì quan hệ khách hàng.
7. Chuyên viên xuất nhập khẩu – Import – Export Specialist
Trong các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, nhân viên Import – Export có thể tham gia vào nhiều công đoạn của một lô hàng.
Công việc thường liên quan đến theo dõi hợp đồng, kiểm tra chứng từ, phối hợp với forwarder, hãng tàu, đơn vị vận chuyển, khai báo hải quan và theo dõi quá trình thông quan, giao nhận.
Khác với Logistics thuần túy, vị trí này đòi hỏi người làm hiểu tương đối sâu về hoạt động xuất nhập khẩu của chính doanh nghiệp.
Đây là hướng đi phù hợp với những người muốn phát triển chuyên môn về ngoại thương, xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế.
8. Nhân viên khai báo hải quan – Customs
Khai báo hải quan là một mảng nghiệp vụ chuyên sâu trong chuỗi Logistics.
Người làm vị trí này cần xử lý thông tin hàng hóa, mã HS, trị giá, chính sách mặt hàng, thuế và hồ sơ hải quan theo từng loại hình xuất nhập khẩu.
Công việc đòi hỏi khả năng đọc hiểu văn bản pháp luật và cập nhật quy định thường xuyên bởi chính sách hải quan có thể thay đổi theo từng thời kỳ.
Nếu muốn phát triển lâu dài theo hướng nghiệp vụ, đây là một vị trí đáng cân nhắc đối với những người có tính cẩn thận và thích làm việc với quy định, chứng từ.
9. Nhân viên điều phối vận tải – Transport Coordinator
Điều phối vận tải là vị trí đảm bảo phương tiện và hàng hóa được kết nối đúng thời gian, đúng địa điểm.
Người điều phối có thể phải sắp xếp xe, tài xế, tuyến đường, thời gian lấy hàng, thời gian giao hàng và xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình vận chuyển.
Công việc này yêu cầu khả năng tổ chức, giao tiếp và xử lý vấn đề tốt.
Đặc biệt, khi số lượng đơn hàng lớn, người điều phối phải biết cách ưu tiên công việc và tối ưu việc sử dụng phương tiện.
10. Nhân viên Purchasing/Procurement
Purchasing và Procurement thường xuất hiện nhiều trong các doanh nghiệp sản xuất, thương mại và chuỗi cung ứng.
Công việc có thể bao gồm tìm kiếm nhà cung cấp, lấy báo giá, so sánh điều kiện mua hàng, đàm phán, theo dõi đơn hàng và phối hợp với các bộ phận liên quan để đảm bảo nguyên vật liệu được cung ứng đúng thời gian.
Vị trí này phù hợp với những người có khả năng đàm phán, phân tích giá và giao tiếp với nhà cung cấp.
Nếu làm trong môi trường quốc tế, tiếng Anh và khả năng hiểu các điều kiện thương mại như Incoterms cũng là lợi thế lớn.
11. Giám sát và quản lý kho – Warehouse Supervisor/Manager
Sau khi tích lũy kinh nghiệm từ các vị trí vận hành, người lao động có thể phát triển lên các vị trí quản lý.
Warehouse Supervisor hoặc Warehouse Manager chịu trách nhiệm lớn hơn về toàn bộ hoạt động kho: nhân sự, tồn kho, năng suất, an toàn, quy trình nhập xuất và tối ưu diện tích kho.
Ở cấp quản lý, yêu cầu không còn dừng ở việc “làm đúng nghiệp vụ” mà phải biết tổ chức con người, phân tích số liệu và cải tiến quy trình.
Đây là bước phát triển tự nhiên đối với những người theo hướng Warehouse và Distribution.
12. Supply Chain Manager – Quản lý chuỗi cung ứng
Supply Chain Manager là một trong những vị trí có phạm vi công việc rộng nhất trong hệ thống Logistics và Supply Chain.
Thay vì chỉ quản lý một khâu như vận tải hoặc kho, vị trí này có thể phải nhìn toàn bộ chuỗi từ mua hàng, sản xuất, tồn kho, vận chuyển đến phân phối.
Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo hàng hóa được cung ứng đúng nhu cầu với thời gian, chi phí và mức tồn kho hợp lý.
Để phát triển đến vị trí này, người làm thường cần nhiều năm kinh nghiệm và hiểu biết ở nhiều mảng khác nhau. Ngoài kiến thức Logistics, tư duy phân tích dữ liệu, khả năng hoạch định và quản lý đội ngũ cũng rất quan trọng.
13. Nên chọn vị trí nào khi mới bắt đầu ngành Logistics?
Không có một vị trí Logistics nào phù hợp với tất cả mọi người. Việc lựa chọn nên dựa trên tính cách, sở thích và năng lực của từng người.
Nếu thích công việc thực tế và không ngại di chuyển, bạn có thể tìm hiểu Operations hoặc Transport.
Nếu thích sự chính xác, làm việc với giấy tờ và dữ liệu, Documentation hoặc Import – Export có thể là hướng phù hợp.
Nếu thích giao tiếp và có khả năng thuyết phục, Sales Logistics hoặc Customer Service sẽ có nhiều cơ hội để phát triển.
Trong khi đó, nếu thích phân tích, lập kế hoạch và muốn hướng đến vị trí quản lý, bạn có thể xây dựng lộ trình từ Logistics Operations lên Logistics Manager hoặc Supply Chain Manager.
Điều quan trọng là không nên quá tập trung vào việc tìm một vị trí có mức lương cao ngay từ đầu. Trong Logistics, kinh nghiệm thực tế và khả năng hiểu được toàn bộ quy trình vận hành thường có giá trị rất lớn đối với quá trình phát triển nghề nghiệp.
14. Những kỹ năng cần có để phát triển trong ngành Logistics
Dù lựa chọn vị trí nào, người làm Logistics cũng nên xây dựng một nền tảng kiến thức nghiệp vụ đủ rộng.
Trước tiên là kiến thức về xuất nhập khẩu, vận tải, kho bãi, chứng từ, Incoterms và các quy trình liên quan.
Tiếp theo là kỹ năng sử dụng Excel và các phần mềm quản lý. Khi doanh nghiệp ngày càng số hóa hoạt động, khả năng xử lý và phân tích dữ liệu cũng trở nên quan trọng hơn.
Ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh chuyên ngành, cũng là lợi thế lớn khi làm việc với khách hàng, hãng tàu, forwarder hoặc đối tác nước ngoài.
Quan trọng không kém là kỹ năng xử lý tình huống. Logistics hiếm khi vận hành hoàn toàn theo kế hoạch. Delay, thiếu chứng từ, thay đổi lịch tàu, vấn đề tại cảng hay phát sinh chi phí đều có thể xảy ra. Người có khả năng bình tĩnh tìm nguyên nhân và đưa ra phương án xử lý sẽ có lợi thế lớn.
Kết luận
Các vị trí công việc trong ngành Logistics rất đa dạng, từ nhân viên kho, Operations, Documentation, Customer Service, Sales cho đến Import – Export, Purchasing và quản lý chuỗi cung ứng.
Điều này cũng đồng nghĩa rằng học Logistics không có nghĩa bạn phải làm một công việc duy nhất trong suốt sự nghiệp. Bạn hoàn toàn có thể bắt đầu từ một vị trí vận hành, tích lũy kinh nghiệm rồi chuyển sang nghiệp vụ chuyên sâu, kinh doanh hoặc quản lý.
Nếu đang là sinh viên hoặc người mới bước vào ngành, thay vì chỉ hỏi “Logistics làm gì?”, hãy xác định rõ hơn: Bạn phù hợp với công việc nào trong Logistics?
Đó mới là bước đầu tiên để xây dựng một lộ trình nghề nghiệp phù hợp và lâu dài.